Samenvatten: lang naar essentieel in een minuut

„Vat dit samen” is een zwakke opdracht — je krijgt een hervertelling. Een sterke opdracht benoemt de specifieke informatie die je wilt.

Specifieke informatie, geen hervertellingen

• Beslissingen en acties: „Uit deze thread: wat is besloten, wie doet wat, en wanneer. Tabel: beslissing | eigenaar | deadline”
• Risico's: „Wat in dit rapport zou me zorgen moeten baren? De 5 grootste risico's, met citaten”
• Cijfers: „Haal elk cijfer eruit met de context: metriek | waarde | trend”
• Voor doorsturen: „Vat dit samen voor de directeur in 5 punten: de essentie en wat er van hem nodig is”

De samenvattingsformule

Voor wie + waarom + formaat. „Voor mij, om snel op de hoogte te zijn voor de vergadering, 7 punten” en „voor de klant, zodat zij de voorwaarden bevestigen, 3 alinea's” maken van één tekst twee verschillende samenvattingen — beide correct.

E-mailthreads: een eigen genre

Plak de hele thread en vraag: „Reconstrueer de chronologie: wie stelde wat voor, waar zijn we uitgekomen, wat staat er nog open.” Die openstaande vragen zijn goud waard: iedereen is ze vergeten, en de AI zal ze vinden.

Bescherming tegen hallucinatie

Een samenvatting is compressie, en tijdens het comprimeren kan een model stilletjes gaten opvullen. De regel: als je een beslissing neemt op basis van een samenvatting, controleer dan het belangrijkste punt tegen het origineel (zoek in het document — het duurt seconden). Voor alles wat belangrijk is, vraag om bewijs: „onderbouw elk punt met een citaat uit de tekst”.

Oefening

Neem de langste werkthread van deze week en maak er een „beslissing | eigenaar | deadline”-tabel van, plus een lijst met openstaande vragen. Stuur het rond naar alle betrokkenen — je zult het effect zien.